పద్మ పురస్కారాల ప్రదానం – ధర్మేంద్ర, ఎన్. రాజంలకు అత్యున్నత పద్మవిభూషణ్ సమ్మానం

సందర్భం:

• న్యూఢిల్లీలోని రాష్ట్రపతి భవన్ లో నిర్వహించిన సివిల్ ఇన్వెస్టిచర్ వేడుక-1 లో భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ప్రతిష్టాత్మక పద్మ పురస్కారాలను (Padma Awards 2026) బహుకరించారు. ఈ ఏడాది ప్రకటించిన మొత్తం 131 పద్మ పురస్కారాలలో భాగంగా మొదటి విడతలో 2 పద్మవిభూషణ్, 6 పద్మభూషణ్, మరియు 58 పద్మశ్రీ అవార్డులను విజేతలకు లేదా వారి కుటుంబ సభ్యులకు అందజేశారు.

అత్యున్నత పురస్కారాల గ్రహీతలు మరియు వారి విశిష్టత:

• పద్మవిభూషణ్ విజేతలు: * ధర్మేంద్ర (మరణానంతరం): బాలీవుడ్ దిగ్గజ నటుడు ధర్మేంద్రకు కళారంగంలో చేసిన అసాధారణ సేవలకు గాను ఈ అత్యున్నత పురస్కారం లభించింది. ఆయన తరఫున ఈ అవార్డును ఆయన భార్య, ఎంపీ హేమమాలిని స్వీకరించారు.
• డాక్టర్ ఎన్. రాజం: ప్రసిద్ధ వాయులీన (Violin) విద్వాంసురాలు ఎన్. రాజం ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. వాయులీనం ద్వారా మానవ స్వరాలను పలికించే వినూత్న ‘గాయకీ ఆంగ్’ (Gayaki Ang) సాంప్రదాయాన్ని ఆమె ఆవిష్కరించారు. దీనివల్ల ఆమెను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ‘సింగింగ్ వయోలిన్’ (Singing Violin) గా పిలుస్తారు.

• పద్మభూషణ్ విజేతలు:
  • భగత్ సింగ్ కోష్యారీ: ఉత్తరాఖండ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి మరియు మహారాష్ట్ర మాజీ గవర్నర్ (పబ్లిక్ అఫైర్స్).
  • శతావధాని ఆర్. గణేష్: అంతరించిపోతున్న పురాతన అవధాన కళా ప్రక్రియను పునరుజ్జీవింపజేసినందుకు గాను ఈ పురస్కారం దక్కింది.
  • ఉదయ్ సురేష్ కుమార్ కోటక్: కోటక్ మహీంద్రా బ్యాంక్ వ్యవస్థాపకుడు మరియు ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త.
  • డాక్టర్ కల్లిపట్టి రామసామి పళనిస్వామి: ప్రముఖ గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్ట్ (వైద్య రంగం).
  • విజయ్ కుమార్ మల్హోత్రా (మరణానంతరం): మాజీ పార్లమెంట్ సభ్యుడు.
  • పియూష్ పాండే (మరణానంతరం): భారత ప్రకటనల రంగ పితామహుడు (Ad Guru).

పద్మశ్రీ పురస్కార ప్రధాన గ్రహీతలు:

• హర్మన్‌ప్రీత్ కౌర్ భుల్లాన్: భారత మహిళా క్రికెట్ జట్టు కెప్టెన్.
• ప్రోసేంజిత్ ఛటర్జీ: బెంగాలీ మరియు భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి చెందిన ప్రముఖ నటుడు.
• కె. విజయ్ కుమార్: వీరప్పన్ పట్టుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషించిన మాజీ కేంద్ర రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ (CRPF) డైరెక్టర్ జనరల్.
• కె. పజనివేల్: తమిళనాడుకు చెందిన పురాతన యుద్ధ కళ ‘సిలంబం’ (Silambam) ప్రచారకర్త.
• ప్రవీణ్ కుమార్: ప్రముఖ పారా అథ్లెట్.
• బల్దేవ్ సింగ్: నాలుగు దశాబ్దాలుగా సేవలందిస్తున్న ప్రముఖ హాకీ కోచ్.
• డాక్టర్ రాంచంద్ర గాడ్బోలే మరియు సునీత గాడ్బోలే: గిరిజన ప్రాంతాలలో వైద్య సేవలందించిన వైద్య దంపతులు.
• వెంపటి కుటుంబ శాస్త్రి: ప్రముఖ సంస్కృత పండితుడు.

భారత ప్రభుత్వ వ్యవస్థ – పద్మ పురస్కారాల వర్గీకరణ మరియు రాజ్యాంగ నిబంధనలు

భారత పౌర పురస్కారాల చరిత్ర మరియు శ్రేణులు:

• స్థాపన: భారతదేశంలో అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలైన భారతరత్న మరియు పద్మ అవార్డులను 1954 లో స్థాపించారు. ప్రతి ఏటా గణతంత్ర దినోత్సవం (Republic Day) సందర్భంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ అవార్డులను ప్రకటిస్తుంది.
• అవార్డుల శ్రేణి (Hierarchy): 1) భారతరత్న: దేశంలోనే అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. 2) పద్మవిభూషణ్: అసాధారణ మరియు విశిష్ట సేవలకు అందించే రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. 3) పద్మభూషణ్: ఉన్నత శ్రేణికి చెందిన విశిష్ట సేవలకు అందించే మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం. 4) పద్మశ్రీ: ఏ రంగంలోనైనా విశిష్ట సేవలు అందించిన వారికి ఇచ్చే నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం.
• పురస్కారాల సంఖ్య పరిమితి: ఒక సంవత్సరంలో ఇచ్చే మొత్తం పద్మ అవార్డుల సంఖ్య 120 కి మించకూడదు (మరణానంతర అవార్డులు మరియు విదేశీయులకు ఇచ్చే అవార్డులను మినహాయించి). ఈ ఏడాది మొత్తం అవార్డుల సంఖ్య 131 గా ఉంది (5 పద్మవిభూషణ్, 13 పద్మభూషణ్, 113 పద్మశ్రీ).

రాజ్యాంగ నిబంధనలు మరియు సుప్రీంకోర్టు తీర్పు – ఆర్టికల్ 18:

• బిరుదుల రద్దు (Abolition of Titles): భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులలో భాగమైన ఆర్టికల్ 18(1) ప్రకారం.. రాజ్యం (ప్రభుత్వం) సైనిక, విద్యాసంబంధమైన అర్హతలు మినహా ఎలాంటి ఇతర బిరుదులను (Titles) పౌరులకు ఇవ్వరాదు.
• బాలాజీ రాఘవన్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసు (1996): ఈ కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఒక చారిత్రాత్మక తీర్పునిచ్చింది. జాతీయ పురస్కారాలైన భారతరత్న, పద్మ అవార్డులు రాజ్యాంగబద్ధంగా చెల్లుతాయని స్పష్టం చేసింది. ఇవి కేవలం ‘పురస్కారాలు’ (Awards) మాత్రమే కానీ ఆర్టికల్ 18 పరిధిలోకి వచ్చే ‘బిరుదులు’ కాదని కోర్టు పేర్కొంది.

నిబంధన: అందువల్ల ఈ అవార్డు గ్రహీతలు తమ పేర్ల ముందు లేదా వెనుక (Prefix or Suffix) పద్మవిభూషణ్ లేదా పద్మశ్రీ వంటి పదాలను ఒక బిరుదుగా ఉపయోగించకూడదు. అలా ఉపయోగిస్తే సదరు అవార్డును ప్రభుత్వం వెనక్కి తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.