భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశం. మన రాజ్యాంగం కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య అధికారాలను స్పష్టంగా విభజించింది. అయితే, రాష్ట్రాల్లో రాజ్యాంగబద్ధమైన అత్యున్నత పదవిగా వెలుగొందుతున్న గవర్నర్ వ్యవస్థ చుట్టూ దశాబ్దాలుగా వివాదాలు ముసురుకుంటూనే ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ పాలనలో భారతీయులపై నిఘా ఉంచడానికి, ప్రజాస్వామ్య ఆకాంక్షలను అణచివేయడానికి సృష్టించబడిన ఈ వ్యవస్థ, స్వతంత్ర భారతంలో కూడా అదే వలసవాద ధోరణిని ప్రదర్శిస్తోందనే విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. ఎన్నికైన ప్రభుత్వాల విధుల్లో జోక్యం చేసుకోవడం, రాజకీయ అనిశ్చితిని సృష్టించడం వంటి అంశాలు నేడు ప్రజాస్వామ్య ప్రేమికులను ఆలోచింపజేస్తున్నాయి.
సందర్భం తమిళనాడు వంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో ప్రభుత్వాల ఏర్పాటు మరియు శాసనసభ నిర్ణయాల విషయంలో గవర్నర్లు తీసుకుంటున్న వివాదాస్పద నిర్ణయాలు ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి. వలస పాలన ఆనవాలుగా మిగిలిన ఈ పదవిని రద్దు చేయాలా లేక సంస్కరించాలా అనే కోణంలో వివిధ రాజకీయ వర్గాలు మరియు విశ్లేషకులు తమ అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
వలస పాలన వారసత్వంగా గవర్నర్ పదవి
- గవర్నర్ పదవి అనేది రాజ్యాంగం ప్రకారం ఒక అలంకారప్రాయమైన పదవి అయినప్పటికీ, ఆచరణలో ఇది కేంద్రం చేతిలో ఒక ఆయుధంగా మారుతోంది.
- బ్రిటిష్ పాలకులు భారతీయులకు పూర్తి ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఇవ్వడం ప్రమాదకరమని భావించి, రాష్ట్రాలపై పట్టు సాధించడానికి ఈ ‘స్పైయింగ్ పోస్ట్’ (నిఘా పదవి) ను సృష్టించారు.
- వలస పాలన గుర్తులను తుడిచివేస్తామని చెప్పే పాలకులు సైతం, ఈ పదవిని రద్దు చేయకుండా తమ రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వాడుకోవడం విచారకరం.
- ప్రజల పన్నుల డబ్బుతో రాజ్భవన్లలో వైభోగంగా జీవించే ఈ వ్యవస్థ నేటి ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యానికి ఎంతవరకు అవసరమనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది.
- రాజ్యాంగ నిర్మాతలకు గవర్నర్ వ్యవస్థపై ఉన్న నమ్మకం, ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల్లో వమ్ము అవుతోందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
చారిత్రక తప్పిదాలు మరియు జమ్మూ కాశ్మీర్ పరిణామాలు
- 1984లో జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రంలో జరిగిన రాజకీయ పరిణామాలు గవర్నర్ వ్యవస్థ దుర్వినియోగానికి పరాకాష్టగా నిలిచాయి.
- అప్పట్లో ఎన్నికైన ఫరూక్ అబ్దుల్లా ప్రభుత్వాన్ని కూల్చడానికి కేంద్రం గవర్నర్ వ్యవస్థను పావుగా వాడుకుంది.
- అప్పటి గవర్నర్ బి.కె. నెహ్రూ ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడాలని ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆయనను తొలగించి కేంద్రానికి అనుకూలంగా వ్యవహరించే వ్యక్తిని నియమించడం జరిగింది.
- ఇటువంటి నిర్ణయాలు ప్రజల్లో తీవ్ర అసంతృప్తిని కలిగించి, సరిహద్దు రాష్ట్రాల్లో శాంతిభద్రతల సమస్యలకు కారణమయ్యాయని చరిత్ర చెబుతోంది.
ప్రజా తీర్పును గౌరవించకుండా, రాజ్భవన్ల ద్వారా ప్రభుత్వాలను మార్చడం వల్ల ప్రజాస్వామ్య పునాదులే కదులుతున్నాయి.
తమిళనాడు రాజకీయాల్లో అనిశ్చితి మరియు తాజా సవాళ్లు
- తమిళనాడులో ఇటీవల జరిగిన రాజకీయ పరిణామాల్లో గవర్నర్ పాత్ర తీవ్ర విమర్శలకు దారితీసింది.
- అసెంబ్లీలో మెజారిటీ ఉన్న పార్టీని లేదా నాయకుడిని ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి ఆహ్వానించడంలో కాలయాపన చేయడం రాజకీయ అనిశ్చితికి దారి తీస్తోంది.
- కొత్తగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చే వారికి లేదా యువ నాయకత్వానికి అవకాశం ఇవ్వకుండా, పాత రాజకీయ సమీకరణాలకే గవర్నర్లు పెద్దపీట వేస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
- ముఖ్యమంత్రికి తన మెజారిటీని నిరూపించుకునే అవకాశం ఇవ్వకుండా, గవర్నర్ తన సొంత నిర్ణయాలను అమలు చేయడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం.
- రాజకీయ అనుభవం లేని వ్యక్తులు కూడా ప్రజా మద్దతుతో విజయం సాధించినప్పుడు, వారిని అడ్డుకోవడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తిని దెబ్బతీస్తుంది.
జాతీయ పార్టీల వైఖరి మరియు రాజకీయ క్రీడలు
- ఒకప్పుడు కాంగ్రెస్ పార్టీ చేసిన తప్పులనే ఇప్పుడు ఇతర జాతీయ పార్టీలు కూడా పునరావృతం చేస్తున్నాయనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
- రాష్ట్రాల్లో తమకు నచ్చని ప్రభుత్వాలను ఇబ్బంది పెట్టడానికి లేదా కూల్చడానికి కేంద్రం గవర్నర్లను ఒక సాధనంగా వాడుకుంటోంది.
- రాజకీయ కక్షసాధింపుల కోసం రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవులను వాడుకోవడం వల్ల దేశ సమగ్రతకు ముప్పు వాటిల్లుతుంది.
- రాజ్యాంగ పరిరక్షకులుగా ఉండాల్సిన గవర్నర్లు, పార్టీ కార్యకర్తలుగా వ్యవహరించడం ప్రజాస్వామ్యానికి గొడ్డలిపెట్టు.
- ఇటువంటి రాజకీయ క్రీడలు చివరికి దేశభక్తి అనే భావనకే మచ్చ తెచ్చే విధంగా ఉంటున్నాయి.
సమాఖ్య వ్యవస్థపై ప్రభావం మరియు సంస్కరణల దిశగా
- కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు సజావుగా ఉండాలంటే గవర్నర్ వ్యవస్థ నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహరించడం అత్యవసరం.
- రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నిర్ణయాలను అడ్డుకోవడం లేదా బిల్లులను అనవసరంగా పెండింగ్లో పెట్టడం వల్ల అభివృద్ధి కుంటుపడుతుంది.
- గవర్నర్ పదవిలో ఉండేవారికి ఖచ్చితమైన విధివిధానాలు మరియు కాలపరిమితి ఉండాలని మేధావులు సూచిస్తున్నారు.
- రాజకీయాలకు అతీతమైన వ్యక్తులను, మేధావులను మాత్రమే ఈ పదవుల్లో నియమించే ప్రక్రియను ప్రారంభించాలి.
- సర్కారియా కమిషన్ మరియు పూంఛీ కమిషన్ సిఫార్సులను అమలు చేయడం ద్వారా గవర్నర్ వ్యవస్థలో జవాబుదారీతనాన్ని పెంచవచ్చు.
ప్రజాస్వామ్యం అనేది ఒక నిరంతర ప్రక్రియ. వ్యవస్థలో లోపాలు ఉన్నప్పుడు వాటిని చర్చించి సరిదిద్దుకోవడమే పరిణతి చెందిన దేశం యొక్క లక్షణం. గవర్నర్ వ్యవస్థపై నేడు సాగుతున్న చర్చ కేవలం రాజకీయాలకు సంబంధించినది కాదు, ఇది మన రాజ్యాంగ విలువల పరిరక్షణకు సంబంధించినది. వలస పాలన నీడల నుండి బయటపడి, ప్రజల ఆకాంక్షలకు అనుగుణంగా మన వ్యవస్థలను తీర్చిదిద్దుకోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవులు రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా, ప్రజా శ్రేయస్సు కోసం పనిచేసినప్పుడే నిజమైన ప్రజాస్వామ్యం సిద్ధిస్తుంది. మన దేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే ఇటువంటి కీలక అంశాలపై పారదర్శకమైన చర్చ జరగడం శుభపరిణామం.