సందర్భం:
- న్యూఢిల్లీలో సంఘ్ పరివార్ నిర్వహించిన ‘జనజాతి సాంస్కృతిక సమాగమ్’ (గిరిజన మహాకుంభ్) సదస్సులో కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ప్రసంగించారు. దేశంలో భవిష్యత్తులో ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (Uniform Civil Code – UCC) ని అమలు చేసినప్పటికీ, గిరిజన తెగల (Scheduled Tribes) సాంప్రదాయ హక్కులను సంరక్షించడానికి వారిని ఈ చట్ట పరిధి నుండి పూర్తిగా మినహాయిస్తామని ఆయన అధికారికంగా హామీ ఇచ్చారు.
గిరిజన సంస్కృతి రక్షణ మరియు ప్రభుత్వ విధానం:
- సాంస్కృతిక అస్తిత్వం: గిరిజన తెగలకు ప్రత్యేకమైన ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు, వివాహ మరియు వారసత్వ చట్టాలు ఉన్నాయని, వాటిని ప్రభుత్వం గౌరవిస్తుందని హోంమంత్రి స్పష్టం చేశారు.
- మినహాయింపు హామీ: యూసీసీ అమలు వల్ల గిరిజనుల ప్రత్యేక హక్కులకు భంగం వాటిల్లుతుందనే ఆందోళనలను ఆయన తోసిపుచ్చారు. దేశవ్యాప్తంగా చట్టాల ఏకరూపతను తెచ్చే క్రమంలో గిరిజన ప్రాంతాల సంస్కృతిని పూర్తిగా మినహాయిస్తామని పేర్కొన్నారు.
భారత రాజ్యాంగం – ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (UCC) మరియు గిరిజన హక్కుల రక్షణ
ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (UCC) – ఆర్టికల్ 44:
- నిర్వచనం: భారతదేశంలోని పౌరులందరికీ వారి మత, కుల ప్రమేయం లేకుండా వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం, మరియు దత్తత వంటి వ్యక్తిగత విషయాలలో ఒకే రకమైన చట్టాన్ని వర్తింపజేయడాన్ని ఉమ్మడి పౌర స్మృతి (UCC) అంటారు.
- ఆదేశిక సూత్రాలు: భారత రాజ్యాంగంలోని నాల్గవ భాగంలో గల ఆర్టికల్ 44 (ఆదేశిక సూత్రాలు – DPSP) ప్రకారం.. దేశవ్యాప్తంగా పౌరులందరికీ ఉమ్మడి పౌర స్మృతిని తీసుకురావడానికి ప్రభుత్వాలు కృషి చేయాలని నిర్దేశిస్తుంది. అయితే, ఆదేశిక సూత్రాలకు చట్టబద్ధమైన న్యాయరక్షణ (Non-justiciable) ఉండదు.
- మొదటి రాష్ట్రం: భారతదేశంలో యూసీసీ (UCC) ని చట్టబద్ధంగా ఆమోదించి, అమలు చేసిన మొదటి రాష్ట్రం ఉత్తరాఖండ్. గోవాలో పోర్చుగీస్ కాలం నాటి ఉమ్మడి పౌర చట్టం అమల్లో ఉన్నప్పటికీ, స్వాతంత్ర్యానంతరం సొంతంగా చట్టం చేసిన ఘనత ఉత్తరాఖండ్కే దక్కుతుంది.
రాజ్యాంగంలో గిరిజన రక్షణలు – ఐదవ మరియు ఆరవ షెడ్యూళ్లు:
- 5వ షెడ్యూల్ (Article 244(1)): అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరం మినహా మిగిలిన రాష్ట్రాల్లోని గిరిజన ప్రాంతాల (Scheduled Areas) పరిపాలన మరియు నియంత్రణ గురించి ఇది వివరిస్తుంది. దీని ప్రకారం గిరిజనుల భూములు పరాయీకరణ చెందకుండా చూసేందుకు ‘ట్రైబల్ అడ్వైజరీ కౌన్సిల్స్’ (TAC) ఏర్పాటవుతాయి.
- 6వ షెడ్యూల్ (Article 244(2)): ఈశాన్య రాష్ట్రాలైన అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరం (AMTM) లోని గిరిజన ప్రాంతాల పరిపాలన కోసం ప్రత్యేక స్వయంప్రతిపత్తి గల జిల్లా కౌన్సిళ్లను (Autonomous District Councils – ADCs) ఏర్పాటు చేయడానికి ఇది అధికారం ఇస్తుంది. ఈ కౌన్సిళ్లకు తమ పరిధిలోని గిరిజన సాంప్రదాయాలు, వివాహాలు, మరియు సామాజిక ఆచారాలపై స్వంతంగా చట్టాలు చేసుకునే శాసన అధికారాలు ఉంటాయి.
- యూసీసీ సవాలు: ఈ రాజ్యాంగ రక్షణల వల్లే, ఒకవేళ దేశంలో యూసీసీని ప్రవేశపెట్టినా ఆరవ షెడ్యూల్ పరిధిలోని ఈశాన్య గిరిజన ప్రాంతాలకు దానిని నేరుగా వర్తింపజేయడం సాధ్యం కాదు. దీనిని దృష్టిలో ఉంచుకునే కేంద్ర ప్రభుత్వం గిరిజనులకు మినహాయింపు ఇస్తామని ప్రకటించింది.