చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువంలోని భూగర్భంలో ఘనీభవించిన మంచు ఉనికి

సందర్భం:

• ప్రయోగించి దాదాపు 6 ఏళ్లు గడుస్తున్నా భారతదేశపు రెండవ చంద్రమండల నౌక చంద్రయాన్-2 నిరంతరం విలువైన సమాచారాన్ని అందిస్తూనే ఉంది. తాజాగా చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలోని భూగర్భంలో (Sub-surface) మంచు ఉండే ‘అవకాశం’ ఉందని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.

డీఎఫ్‌ఎస్ఏఆర్ (DFSAR) పేలోడ్ మరియు పరిశోధనా ఫలితాలు:

• పరిశోధనా సంస్థ: అహ్మదాబాద్‌లోని ఫిజికల్ రీసెర్చ్ లాబొరేటరీ (PRL) కి చెందిన శాస్త్రవేత్తలు చంద్రయాన్-2 ఆర్బిటర్‌లోని అత్యంత అధునాతన డ్యూయల్ ఫ్రీక్వెన్సీ సింథటిక్ అపెర్చర్ రాడార్ (DFSAR) పేలోడ్ పంపిన డేటాను విశ్లేషించి ఈ వివరాలను వెల్లడించారు.
• డబ్లీ షాడోడ్ క్రేటర్స్: ఈ అధ్యయనంలో శాస్త్రవేత్తలు చంద్రునిపై శాశ్వతంగా చీకటిగా ఉండే ప్రాంతాలలో (Permanently Shadowed Regions – PSRs) గల ప్రత్యేకమైన ‘డబ్లీ షాడోడ్ క్రేటర్స్’ (సూర్యరశ్మి ఏమాత్రం పడని లోతైన గోతులు) పై ప్రత్యేకంగా దృష్టి సారించారు.
• తీవ్రమైన శీతోష్ణస్థితులు: ఈ ప్రాంతాలపై సూర్యరశ్మి కానీ, ఉష్ణ వికిరణాలు (Thermal Radiation) కానీ పడకపోవడం వల్ల ఇక్కడి ఉష్ణోగ్రతలు అత్యంత చల్లగా అంటే -25 కేల్విన్లు (మైనస్ 248 డిగ్రీల సెల్సియస్) గా నమోదవుతాయి. సుదీర్ఘ భూగర్భ కాల ప్రమాణాల పొడవునా నీటి మంచు (Water-Ice) కరిగిపోకుండా భద్రంగా ఉండటానికి ఇవి అనుకూలమైన ప్రదేశాలు.
• రాడార్ సంకేతాలు: అత్యాధునిక రాడార్ పోలారిమెట్రిక్ విశ్లేషణను ఉపయోగించి శాస్త్రవేత్తలు చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలోని 4 డబ్లీ షాడోడ్ క్రేటర్ల ఉపరితలం క్రింద మంచు ఉనికిని సూచించే స్పష్టమైన రాడార్ సంకేతాలను (Radar Signatures) కనుగొన్నారు.

భవిష్యత్ అంతరిక్ష ప్రయోగాలపై దీని ప్రభావం:

• ఈ తాజా ఆవిష్కరణ భవిష్యత్తులో చంద్రునిపై చేపట్టబోయే మానవ సహిత అంతరిక్ష యాత్రలకు మరియు అంతర్జాతీయ చాంద్రమండల అన్వేషణ పరిశోధనలకు అత్యంత కీలకమైనదిగా మారనుంది.

చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువం (Lunar South Pole) ఎందుకు ముఖ్యం?:

• చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలో వందల కిలోమీటర్ల లోతైన క్రేటర్లు (గోతులు) ఉన్నాయి. ఇక్కడ బిలియన్ల సంవత్సరాలుగా సూర్యకాంతి పడలేదు.
• ఈ ప్రాంతాల్లో లభించే ఘనీభవించిన నీటి మంచు (Water Ice) ను భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష వ్యోమగాములకు తాగునీరుగా మార్చడమే కాకుండా, దానిని విడదీసి రాకెట్ ఇంధనానికి అవసరమైన హైడ్రోజన్, శ్వాసించడానికి అవసరమైన ఆక్సిజన్ ను తయారుచేసుకోవడానికి ఉపయోగించవచ్చు. ఇది అంతరిక్ష నౌకలకు చంద్రుడిని ఒక ‘రీఫ్యూయెలింగ్ స్టేషన్’ గా మార్చడానికి దోహదపడుతుంది.

ఇస్రో (ISRO) చం ద్రమండల ప్రయోగాల క్రమం:

• చంద్రయాన్-1 (2008): చంద్రుని ఉపరితలంపై నీటి అణువుల (Molecules) ఉనికిని మొదటిసారిగా ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.
• చంద్రయాన్-2 (2019): ఇందులో ల్యాండర్ విఫలమైనప్పటికీ, ఆర్బిటర్ మాత్రం విజయవంతంగా చంద్రుని చుట్టూ తిరుగుతూ ఎనిమిది అత్యాధునిక పేలోడ్ల (DFSAR వంటివి) తో అద్భుతమైన పరిశోధనలను కొనసాగిస్తోంది.
• చంద్రయాన్-3 (2023): చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ సమీపంలో ‘శివశక్తి’ పాయింట్ వద్ద విక్రమ్ ల్యాండర్, ప్రగ్యాన్ రోవర్‌లను విజయవంతంగా ల్యాండ్ చేసి, ఈ ఘనత సాధించిన ప్రపంచంలోనే మొదటి దేశంగా భారతదేశాన్ని నిలిపింది.