ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం

సందర్భం:

• ప్రపంచవ్యాప్తంగా పొగాకు మరియు దాని ఉత్పత్తుల వినియోగం వల్ల నానాటికీ పెరుగుతోన్న అనారోగ్య సవాళ్లపై ప్రజల్లో చైతన్యం కల్పించేందుకు ఏటా మే 31వ తేదీన ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినోత్సవం (World No-Tobacco Day) గా నిర్వహిస్తారు.

పొగాకు రసాయన స్వభావం మరియు వినియోగ రూపాలు:

• అత్యంత వ్యసనకరమైన రసాయనం: పొగాకు మొక్క ఆకులలో నికోటిన్ అనే రసాయనం ఉంటుంది, ఇది మానవులను తీవ్ర వ్యసనపరులను చేయడంతో పాటు దీని బారిన పడితే అలవాటు మానుకోవడం చాలా కష్టంగా మారుతుంది.
• విభిన్న వినియోగ పద్ధతులు: పొగాకును సిగరెట్లు, బీడీలు, హుక్కా వంటి పొగ పీల్చే రూపాలలోనూ మరియు జైనీ, గుట్కా, జర్దా, పాన్ మసాలా వంటి నోటితో నమిలే రూపాలలోనూ ప్రజలు ఉపయోగిస్తున్నారు.
• వ్యవసాయ పంటగా పొగాకు: పొగాకు అనేది నికోటియానా టబాకమ్ అనే మొక్క ఆకుల నుండి లభించే ఒక వ్యవసాయ ఉత్పత్తి. ఇది కరవు పరిస్థితులను సైతం తట్టుకుని, తక్కువ కాలంలోనే పెరిగే ఒక కీలకమైన ఆర్థిక వాణిజ్య పంట.

భారతదేశంలో పొగాకు చారిత్రక పరిణామక్రమం:

• విదేశీయుల పరిచయం: భారతదేశానికి పొగాకు పంటను మొట్టమొదటిసారిగా పోర్చుగీసువారు పరిచయం చేశారు.
• ఆర్థిక వ్యవస్థలో ప్రాధాన్యత: ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరియు దేశీయంగా పొగాకు సాగు వ్యవసాయ రంగంలో అత్యధిక ఆదాయాన్ని తెచ్చిపెట్టే వాణిజ్య పంటల్లో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది.

భారతదేశంలో పొగాకు సాగు మరియు భౌగోళిక విస్తరణ:

• ఉత్పత్తిలో అగ్రస్థానం: ప్రపంచంలో చైనా తర్వాత పొగాకును అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసే మరియు ఎగుమతి చేసే దేశాలలో భారతదేశం రెండవ స్థానంలో ఉంది.
• కీలక రాష్ట్రాలు: భారతదేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాలు పొగాకు సాగులో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరు, ప్రకాశం జిల్లాలు నాణ్యమైన వర్జీనియా పొగాకు ఉత్పత్తికి ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందాయి.

భారత పొగాకు బోర్డు (Tobacco Board of India):

• స్థాపన మరియు చట్టం: పొగాకు పరిశ్రమ అభివృద్ధి, ఉత్పత్తి నియంత్రణ మరియు ఎగుమతుల పెంపుదల కోసం భారత ప్రభుత్వం 1975 నాటి పొగాకు బోర్డు చట్టం కింద దీనిని ఏర్పాటు చేసింది.
• ప్రధాన కార్యాలయం: కేంద్ర వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేసే ఈ భారత పొగాకు బోర్డు ప్రధాన కార్యాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరు లో ఉంది.

భారతదేశంలో పొగాకు నియంత్రణ మరియు చట్టపరమైన చర్యలు:

• కోట్పా (COTPA) చట్టం 2003: పొగాకు ఉత్పత్తుల ప్రకటనలను నిషేధించడం, నిరోధించడం మరియు వ్యాపార నియంత్రణ కోసం భారత ప్రభుత్వం కోట్పా (COTPA – Cigarettes and Other Tobacco Products Act, 2003) చట్టాన్ని తీసుకువచ్చింది. దీని ప్రకారం బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పొగతాగడం నేరం మరియు విద్యాసంస్థల పరిసరాల్లో పొగాకు అమ్మకాలను నిషేధించారు.
• ఆరోగ్య హెచ్చరికలు: పొగాకు ఉత్పత్తుల ప్యాకెట్లపై 85 శాతం భాగంలో ఖచ్చితంగా బొమ్మలతో కూడిన చట్టబద్ధమైన ఆరోగ్య హెచ్చరికలను (Pictorial Health Warnings) ప్రదర్శించడాన్ని ప్రభుత్వం తప్పనిసరి చేసింది.
• డబ్ల్యూహెచ్ఓ (WHO) ఎఫ్‌సిటిసి: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ రూపొందించిన అంతర్జాతీయ పొగాకు నియంత్రణ ఒప్పందమైన FCTC (Framework Convention on Tobacco Control) పై సంతకం చేసిన తొలి దేశాలలో భారతదేశం కూడా ఒకటి.