సందర్భం:
- కేంద్ర ప్రభుత్వం 2025 లో ప్రకటించిన జాతీయ సహకార విధానం స్ఫూర్తితో, తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సహకార రంగంలో పారదర్శకత, ఆధునిక సాంకేతికతను పెంపొందించేందుకు తెలంగాణ విజన్-2027 లక్ష్యాలతో సరికొత్త ముసాయిదా విధానాన్ని సిద్ధం చేస్తోంది.
డిజిటలీకరణ మరియు సరికొత్త సాంకేతిక ఆవిష్కరణలు:
- సహకార రంగంలో కృత్రిమ మేధ ఆధారిత ఎలక్ట్రానిక్ పరిపాలన (ఇ-గверనెన్స్), ఆన్లైన్ సేవలు, మరియు డిజిటల్ రిజిస్టర్లను ప్రవేశపెట్టనున్నారు.
- సహకార సంఘాల ఎన్నికల నిర్వహణలో పారదర్శకత కోసం దేశంలోనే తొలిసారిగా సురక్షితమైన ఈ-ఓటింగ్ విధానాన్ని తీసుకురానున్నారు.
- సంఘాల అంతర్గత వివాదాల వేగవంతమైన పరిష్కారానికి దేశంలోనే మొదటిసారిగా ప్రత్యేక ఇ-కోర్టు సౌకర్యాన్ని ఏర్పాటు చేయనున్నారు.
- కొత్త సంఘాల నమోదు, సంఘాల విలీనం, మరియు ఏకీకరణ ప్రక్రియలను పూర్తిగా ఎలక్ట్రానిక్ పాలన ద్వారా సరళతరం చేయనున్నారు.
విస్తృతమైన సహకార నెట్వర్క్ మరియు ఆర్థిక లావాదేవీలు:
- రాష్ట్ర సహకార శాఖ పరిధిలో 34 రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సమాఖ్యలు, 908 ప్రాథమిక వ్యవసాయ సహకార సంఘాలు, మరియు 24,143 పరపతి సంఘాలు ఉన్నాయి.
- పశుసంవర్ధక, మత్స్య, చేనేత తదితర రంగాల పరిధిలో కలిపి మొత్తం 60,925 సహకార సంఘాలు అత్యంత క్రియాశీలకంగా పనిచేస్తున్నాయి.
- ఈ సంఘాల ద్వారా ఏటా సుమారు రూ. 1 లక్ష కోట్ల విలువైన పొదుపు, డిపాజిట్లు, రుణాలు, మరియు వన్ టైమ్ సెటిల్మెంట్ లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయి.
జాతీయ వ్యవసాయ, గ్రామీణాభివృద్ధి బ్యాంక్ (నాబార్డు) నివేదిక ఆధారంగా, ఫిబ్రవరి 7 మరియు 13 తేదీల్లో నిర్వహించిన ఉన్నత స్థాయి సమావేశాల సలహాలతో ఈ ముసాయిదాను రూపొందిస్తున్నారు.
విద్యాసంస్థల్లో భాగస్వామ్యం మరియు మానవ వనరుల వికాసం:
- విద్యార్థులలో సహకార విలువలను పెంపొందించేందుకు విద్యాశాఖ భాగస్వామ్యంతో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అన్ని పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో ప్రత్యేక సహకార క్లబ్లను ఏర్పాటు చేయనున్నారు.
- సహకార రంగంలో నాణ్యమైన శిక్షణ, బోధన, మరియు పరిశోధన సేవల కోసం కొత్తగా సహకార అకాడమీని నెలకొల్పనున్నారు.
- సహకార వ్యవస్థ బలోపేతం కోసం పరపతి సౌకర్యాల పునరుద్ధరణతో పాటు, అన్ని శాఖల ఉద్యోగులకు ప్రత్యేక అవగాహన తరగతులు నిర్వహించనున్నారు.
సహకార రంగానికి రాజ్యాంగ రక్షణ మరియు చారిత్రక ప్రాధాన్యత
రాజ్యాంగ నిబంధనలు మరియు చట్టపరమైన గుర్తింపు:
- భారత రాజ్యాంగంలోని 97వ సవరణ చట్టం (2011) ద్వారా సహకార సంఘాల ఏర్పాటును ప్రాథమిక హక్కుగా ఆర్టికల్ 19(1)(c) లో చేర్చారు.
- ఆదేశిక సూత్రాలలోని ఆర్టికల్ 43B ప్రకారం సహకార సంఘాల స్వచ్ఛంద ఏర్పాటు, స్వయంప్రతిపత్తిని ప్రోత్సహించడం ప్రభుత్వ కనీస బాధ్యత.
- రాజ్యాంగంలోని 9B భాగంలో ఆర్టికల్ 243ZH నుండి 243ZT వరకు సహకార సంఘాల నిర్వహణ, ఎన్నికలు మరియు ఆడిటింగ్ నిబంధనలను పొందుపరిచారు, ఏడో షెడ్యూల్ ప్రకారం ఇది రాష్ట్ర జాబితా లోని అంశం.
గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు జాతీయ విధానాల అనుసంధానం:
- భారతదేశంలో గ్రామీణ రుణ సదుపాయం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్, మరియు రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడంలో ప్రాథమిక వ్యవసాయ సహకార సంఘాల పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది.
- కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘సహకార్ సే సమృద్ధి’ లక్ష్యంతో ప్రత్యేక సహకార మంత్రిత్వ శాఖను ఏర్పాటు చేసి, దేశవ్యాప్తంగా ప్రాథమిక సంఘాల కంప్యూటరీకరణను ప్రోత్సహిస్తోంది.
- తెలంగాణ ప్రభుత్వం తీసుకువస్తున్న కొత్త విధానం క్షేత్రస్థాయిలో నాబార్డు గ్రామీణ అభివృద్ధి ప్రణాళికలకు మరియు పారదర్శక పాలనా విధానాలకు పూర్తి అనుగుణంగా ఉంటుంది.
సహకార రంగంలో డిజిటల్ సాంకేతికతను, పారదర్శకతను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా క్షేత్రస్థాయి లబ్ధిదారులకు సేవలు మరింత వేగంగా అందుతాయి. ఈ వినూత్న సంస్కరణలు గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే కాకుండా, పరిపాలనలో జవాబుదారీతనానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి. నూతన విద్యా, శిక్షణ విధానాలు భవిష్యత్ తరాలలో సహకార స్ఫూర్తిని నింపడానికి ఎంతగానో దోహదపడతాయి.